SANTOS, DEFUNTOS, MAGOSTO, SAMAÍN E HALLOWEEN: ENTRE A CONFUSIÓN DAS TRADICIÓNS E OS MITOS DO ALÉN GALEGO.

Co gallo das celebracións de Santos e Defuntos, desde o Museo da Terra de Melide propoñemos un achegamento ás orixes, aos significados e ás diferenzas entre o Samaín, o magosto e o Halloween, tres celebracións que, malia presentaren determinados elementos en común, responden a contextos históricos e tradicións culturais diferentes.

Ao longo deste artigo abordaremos tamén o rico universo de crenzas, rituais e manifestacións populares relacionadas coa morte e co mundo do alén en Galicia, prestando especial atención á Santa Compaña, unha das expresións máis singulares e representativas do noso patrimonio inmaterial.

O obxectivo é ofrecer unha visión divulgativa, pero fundamentada no coñecemento histórico e etnográfico, que permita comprender mellor estas celebracións, aclarar algunhas confusións frecuentes e, sobre todo, poñer en valor as tradicións propias de Galicia, os seus significados e a memoria colectiva que as mantivo vivas ao longo das xeracións.

 

NA PROCURA DA MARCA 

“CRUCEIROS GÓTICOS DE GALICIA”: (2ª parte)

 

O Cruceiro de Melide. Imaxe extraída da Gran Enciclopedia Galega

Na arelada procura da marca “CRUCEIROS GÓTICOS DE GALICIA/ CRUCES DE PEDRA, presumiblemente anteriores á Contrarreforma, dende o Museo estamos a facer un percorrido por todos e cada un dos cruceiros galegos que se consideran seren producidos nos séculos XIV, XV e comezos do XVI, é dicir en datas previas ás teses contrarreformistas derivadas de Trento.

 18 DE AGOSTO · 

DÍA INTERNACIONAL DA ARQUEOLOXÍA

Dedicado a todos os profesionais que, coa súa investigación e o seu traballo, desenterran o noso pasado para devolvelo á sociedade.

Con chuvia, neve, frío ou corenta graos ao sol. En condicións difíciles e, nalgúns lugares do mundo, mesmo en contextos de guerra, persecución ou ameaza. A arqueoloxía é unha profesión esixente, paciente e moitas veces pouco recoñecida, malia cumprir unha función esencial: investigar, coñecer, protexer e salvagardar un patrimonio que pertence a todos.

Este día está dedicado a eses profesionais que, ás veces, aínda teñen que convivir coa incomprensión ou cunha imaxe distorsionada do seu traballo. Porque detrás de cada escavación, de cada prospección, de cada estudo ou de cada peza recuperada hai horas de investigación, documentación e interpretación.

 LEMBRANZA DA CAPELA DA NOSA SEÑORA DE LORETO

(O RIBEIRO, VISANTOÑA, SANTISO),

HOXE ABANDONADA E RUINOSA.

Recentemente coñeceuse a triste nova de que varios elementos arquitectónicos patrimoniais de Arzúa, Melide e Santiso foron incorporados á lista vermella de patrimonio en perigo de Hispania Nostra. Sen entrar en máis consideración ao respecto xa que, por desgraza, nesta comarca hai moitos máis que se poderían incorporar a ese triste listado. Pero, nesta ocasión, imos referirnos a un deles, á Casa Grande do Ribeiro de Visantoña (Santiso) que conta cunha capela a escasa distancia, a Capela da Nosa Señora de Loreto, que igualmente presenta un severo e acusado estado de abandono e ruína, pasando case desapercibida entre a vexetación silvestre que practicamente a oculta na súa totalidade.

 A PRAZA DO CONVENTO DE MELIDE:

LECCIÓN EN PEDRA DE HISTORIA, ARTE E URBANISMO.

Certamente, e sen temor a equivocarnos, podemos asentir que en Melide se atopa unha das máis fermosas prazas históricas do país, a Praza do Convento, inapropiadamente denominada " Plaza de Alfonso XIII", nun dos episodios máis recentes da súa longa historia, unha historia que se remonta ó final do século XIV, cando se establece extramuros do burgo medieval a que deu en ser a Casa Principal da Orde Terceira Regular Franciscana da Penitencia na Provincia, regular, de León.

Esta Praza, de prano trapezoidal, que acada unhas dimensións actuais de 600 metros cadrados (aínda que outrora foi maior pola banda meridional), presenta unhas dimensións máximas de 35 metros, no eixo norte -sur; e de 25 metros no leste - oeste.

PERIPLO POLOS MUSEOS COMARCAIS E LOCAIS DE GALICIA (4ª ENTRADA):
FUNDACIÓN MUSEO ETNOGRÁFICO “MONTE CAXADO”,
AS PONTES DE GARCÍA RODRÍGUEZ (A CORUÑA).

Hoxe, nesta cuarta xeira na procura da pluralidade e riqueza museística do país, diriximos os nosos pes ata a histórica comarca do Eume, concretamente ata a vila de fundación medieval e señorío do cabaleiro García Rodríguez de Valcarce por privilexio do monarca Henrique II de Trastámara.

Anteriormente, o periplo polos museos do país iniciouse na comarca da Limia (Ourense), na do Condado (Pontevedra) e na do Carballiño (Ourense). Así pois, toca ir reparando nalgúns dos museos das provincias de A Coruña e de Lugo, pero non necesariamente por orde.

Nesta ocasión imos centrar a entrada nun fantástico Museo de contido fundamentalmente etnográfico, aínda que tamén nos leva ó pasado histórico dos tempos contemporáneos da vila das Pontes e da súa comarca.

 VALORIZACIÓN DO DECANO DOS CRUCEIROS DE GALICIA (2ª parte)

Continuamos amosando particularidades e compartindo novas que teñen que ver con este singular ben do patrimonio cultural. Esta serie de entradas forman parte da sección do Facebook do Museo que, cunha periodicidade mensual, imos amosando paseniañamente aspectos tanto a nivel artístico, estilistico e interpretativo, como da utilización deste elemento como emblema e icona para múltiples facetas e actividades da vida de Melide. Así podemos ver como a súa imaxe é utilizada en portadas de pubñicacións, como logo e escudo de equipos deportivos ou mesmo formando parte da decoración de bombos dos grupos folclóricos. Continuamos nesta entrada amosando diversas particularidades, sendo a segunda parte da que iniciamos no mes de xuño neste blog.