Lenda do mes

LENDA DO MES

Nesta sección incluímos aquelas lendas, relatos fantásticos, contos da tradición oral e mitoloxía  da Terra de Melide. 
Moitas destas historias foron recollidas polos eruditos do Seminario de Estudios Galegos a principios do século XX, outras pertencen ó imaxinario popular e moitas delas foron escoitadas contar por nós mesmos, de xente que cre no que di.
Un compendio de saber ancestral, popular e de crenzas que non deben ser esquecidas e que é unha obriga recoller e gardar, xa que representan o coñecemento do pobo e a natureza mesma dunha cultura.
Todas elas están xa a bo recaudo na marabillosa enciclopedia da tradición oral Galicia Encantada, coordinada polo escritor e especialista Antonio Reigosa. Dende aquí queremos amosarlle o noso máis sincero agradecemento por ter ideado tan necesaria páxina web e a nosa máis profunda admiración polo seu bo facer, o seu traballo incansable e a súa prodixiosa maneria de custodiar o saber ancestral do pobo galego.
Cada mes iremos incorporando unha nova lenda. O seu relato completo pódese ler pinchando no enlace que leva directamente á páxina web Galicia Encantada, onde ademais, se poden ler moitas outras lendas e contos de todo o noso país.


LENDA DO MES DE SETEMBRO DE 2020
"Contos do Mariano nº 10: As mañas do lobo"

Engadimos este mes un conto. Non se trata exactamente dunha lenda en si mesma, senón un relato historiado polo mestre Nilo Cea escrito no ano 1962. Nel, a través da personaxe creada por el, O Mariano, introdúcenos na singular e mitificada crenza que se tiña do Lobo.
Un animal prodixioso na natureza, pero ó que se lle tiña un temor atávico. A través de Mariano, e do seu xeito de entender e explicar a realidade, descubrimos o que a xente cría e dicía dos lobos, ata o punto de construír un lendario propio en torno a tan magnífico animal. O pensamento do Mariano, resume á perfección como se crean as lendas populares e como se mitifican os asuntos do cotidiano.
Podedes ler o relato completo no enlace seguinte de Galicia Encantada: https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=37&id=2597
Pero adiantamos aquí un pequeno extracto:
"O lobo o máis das veces, mantense de lebres, de coellos, de ovellas, ou de xente. Disque tolea pola carne de cristianos. Asi que… faise tan fero e tan carniceiro, que xa non hai máis para onde ir ¡probe do que lle caia nas goupas!. As femias son sete veces piores que os machos, e cando están paridas, e teñen cría nova… daquela… ¡xa non digamos!.
Hai homes… e non dos máis cobardes aínda que ao ver ó lobo… mirráselles o curazón como un figo paso, arrepíanselle os cabelos, bárreselles a fala e perden o coñecimento. A quen tal lle aconteza… xa lle poden rezar pola ialma."
Non ten desperdicio (nin o relato, nin a marabillosa prosa nin a soberbia intelixencia e creatividade de Don Nilo Cea).

LENDA DO MES DE AGOSTO DE 2020

"Don Luís de Sotomayor Pimentel, Señor de Vilar de Ferreiros 'varón de fuerzas hercúleas"


Engadimos este mes unha lenda, con tintes de realidade, ou un acontecemento histórico que se converteu en lenda, pois moitas veces non se sabe onde está o límite entre un e outro feito.
O texto está recollido por Antonio Taboada Roca e transcrito á súa vez dun relato biográfico que fixo don Luis Tirso Pimentel de Sotomayor, neto do citado señor de Vilar de Ferreiros.
Nel entre outros acontecementos que podedes ler, no enlace que deixamos da web Galicia Encantada, fala da descomunal forza que tiña dito cabaleiro nos seguintes termos: "Que dotado de tal puxanza que rebentaba un cabalo oprimíndolle as coxas, arrincaba una reixa chumbada, partía dúas ferraduras adobadas. Sinalaba cunha rella de arado tomado pola punta do mastil como cunha vara. Xogaba unha panca de 50 libras, oito pes xeométricos. Paraba un coche tirado a catro mulas...".
Un relato digno de ser lido e para disfrutar nestas tardes de verán e logo facer unha visita o sempre magnífico Pazo de Vilar de Ferreiros (Visantoña,Santiso), para ver a morada de tan hercúleo cabaleiro.

https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=2&id=2771

LENDA DO MES DE XULLO DE 2020
"A propósito dos nubeiros, tronantes, descoxuramentos de tronos e as virtudes das campás na tradición oral da Terra de Melide"


Incorporamos este mes un relato que podedes ler en Galicia Encantada acerca das tronadas e dese medo ancestral ó descoñecido e ó dificilmente explicable. Un dos temores máis profundos, e que aínda pervive en nós como algo innato ó ser humano, é o medo ás tormentas e tronadas. Dende longo tempo atrás existiron esconxuramentos para libranos dos males que podían acarrear: tocando as campás de determinadas igrexas, esparexendo auga de determinadas fontes,...
Neste artigo se recollen aqueles contos e tradicións propias desta comarca, e que nos falan de como previlas e afastalas. Un dos remedios consistía en tocar as campás da Capela que vemos na foto, a da Nosa Señora de Loreto pertencente á Casa do Ribeiro (Santiso), que nada máis comenzar a tocala facía desaparecer as tormentas. Ver para crer, ou crer no que outros viron.
https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=1&id=2889


LENDA DO MES DE XUÑO DE 2020
"Lendario da Fonte Pormás da Castañeda"

Engadimos este mes de xuño unha lenda do veciño concello de Arzúa. Trátase das historias recollidas por Antón Fraguas sobre o lendario mítico da Fonte Pormás, que fai de linde entre as parroquias de Castañeda e Vilantime.
O relato que deixamos a continuación, da web Galicia Encantada, (https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=0&id=2907

é un extracto do interesantísmo artigo de Antonio Reigosa sobre o ilustre antropólogo, etnógrafo e historiador Antón Fraguas: "A Galicia Máxica de don Antonio Fraguas" publicado no nº 380 do Boletín da Real Academia Galega (ano 2019),e que en palabras de Reigosa describe así: "Un quefacer de etnógrafo que anota e describe, que ordena con criterio, que dá preferencia á divulgación máis que á análise, todo canto considera de interese para a salvagarda e o coñecemento global da nosa cultura popular".
Mágoa que o pasado 17 de maio de 2019 dedicado a este egrexio persoeiro non se tivera en conta no concello de Arzúa para reivindicar o seu traballo e investigacións nesa bisbarra.



LENDA DO MES DE DECEMBRO DE 2019

"A figura do moucho nas cantigas populares de Melide"

Incorporamos este mes esta recompilación de ditos sobre a figura do moucho, un ave moi vinculada ós presaxios, novas do outro mundo, ou anuncios de acontecementos que non podemos prever. Xa dende a antigüidade os mouchos e as curuxas están relacionados co mundo das crenzas e do imaxinario, tanto na tradición popular da nosa terra, como na mitoloxía clásica, onde acompañaban ós deuses do Olimpo.
No texto que adxuntamos no enlace a Galicia Encantada podedes ler o que se conta no "Terra de Melide" sobre este animal, pero o que máis queremos destacar é que ata fai poucos anos, esas cantigas (e outras de nova creación onde tamén estaba presente dita criatura), eran entonadas como sinal de protección, ou como esconxuradoras contra os perigos externos, tendo en conta que habitualmente estas aves eran portadoras de malas novas.
Podedes ler este texto no seguinte enlace, ou botarlle un ollo ó "Terra de Melide", que sempre nos vai sorprender no seu capítulo dedicado ó folclore, investigado e escrito por Vicente Risco e Amador Rodriguez.
https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=7&id=2491



LENDA DO MES DE NOVEMBRO DE 2019

"Lendario do Castro da Graña"

Neste mes de novembro incluímos como lenda do mes esta recompilación de contos sobre o Castro da Graña, recollidas por Florentino Cuevillas e Vicente Risco no "Terra de Melide", o primeiro na sección de Prehistoria, e o segundo na de folclore. Podemos ver a diferenza entre uns relatos e outros. Cuevillas como prehistoriador achéganos as lendas das trabes de ouro, prata e alquitrán e dos mouros que habitan nos castros. Sen embargo Risco, na súa faceta de antropólogo e folclorista nos achega unha historia máis costumista á par que divertida.

Non deixedes de lelos no seguinte enlace de Galicia Encantada.
https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=0&id=2808



LENDA DO MES DE OUTUBRO DE 2019
"A Fonte Santa dos Ánxeles"


Incluímos este mes unha fonte santa que se atopa na parroquia de Santa María dos Ánxeles (Melide). Trátase dun elemento patrimonial interesante, xa que sobre dito manancial érguese un cruceiro, algo curioso e caso único na nosa bisbarra.
A esta fonte aínda acode a xente a coller auga para paliar as pragas nos campos, para beber pois din que é moi boa, e por unha propiedade curiosa e que vai moi acorde con estas datas, xa que é boa tamén para arredar ás tronadas.

Podedes ler máis no seguinte enlace de Galicia Encantada:
https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=4&id=2466





LENDA DO MES DE SETEMBRO DE 2019

“Muerte alevosa, entierro honorífico de Doña Cathalina de San Tiso y novedad prodigiosa, que se admiró en el entierro de su cuerpo”.

Incorporamos este mes unha lenda vinculada á Fortaleza de San Paio de Narla. Non se trata, polo tanto, dunha lenda da nosa comarca, pero si moi vinculada ó aparecer mencionada no Tumbo de Sobrado, e porque se desenvolve a fin de contas no lindeiro municipio de Friol.
O fabuloso desta historia, que fai anos era narrada pola señora que guiaba as visitas á fortaleza como se dun acontecemento real se tratara, é que se trata dunha narración que mistura elementos e personaxes reais con acontecementos sobrenaturais, o que lle resta veracidade histórica pero suma en compoñente lendario. Unha historia que de tan irreal semella lenda ou unha lenda que de tanto contala se convirte en realidade. Trátase dun suceso extraordinario que lle confire á fortaleza de Narla un aura de Castelo de lenda.  
Esta lenda xa foi recollida no Tumbo de Sobrado, e publicada por don Ángel del Castillo no ano 1925 co título de “A dona das Torres”, foi posteriormente fabulada por Leandro Carré Alvarellos, no ano 1972 no seu libro “Contos de pantasmas”. No libro de Carré aparece coma un relato fantástico narrado con certa estética becqueriana.
Podedes ler a historia no seguinte enlace de Galicia Encantada:


LENDA DO MES DE AGOSTO DE 2019
“Abelardo de Berredo”.



Fotos extraídas do blog: http://ospendellos.blogspot.com

Aínda que podería formar parte da sección “Lembrando a”, queremos recordar a esta persoa no apartado de “Lenda do mes”, porque a súa figura e o seu talento convertérono en lenda.

Quen non recorda a Abelardo polas festas do San Roque adiviñando datas e facendo complicados cálculos mentais que nin os ordenadores os fan tan rápido.

Dende o máis profundo dos nosos respectos queremos rememorar a este home, que a pesar das vicisitudes da súa vida tiña unha mente privilexiada e gozaba dunha enorme intelixencia, o que hoxe se definiría como intelixencia lóxico-matemática, e que facía uso dela nas feiras, festas e romarías a cambio dunha esmola.
Párecenos digno lembrar e mesmo mitificar, coa nosa maior admiración, a este home que de ter levado outra vida, podería ter alcanzado unha alta meta, xa que a súa capacidade intelectual e a súa intelixencia poucas veces se ve. Non queremos recordalo como un personaxe de feira que facía divertidas as veladas, senón que a nosa intención é ensalzar a un home que posuía un gran talento. Consideramos que debe estar na sección “Lenda do mes”, por dous motivos: primeiro porque como xa dixemos, a súa capacidade á hora de resolver complicados cálculos matemáticos sitúao no lugar onde se deben atopar físicos e científicos de primeiro renome (quen de nós non envexa esa capacidade); e en segundo lugar porque xa forma parte do imaxinario colectivo galego pola súa inclusión na prestixiosa web Galicia Encantada, e que esta semana o lembra no seu facebook, xunto con outros personaxes considerados heroes e heroínas da nosa tradición oral.

Existen persoas dotadas en múltiples facetas que se nos escapan ó resto dos mortais. Xentes que posúen dons que os fan converterse en lendas. Como Abelardo Barrio Mosquera, coñecido como “de Berredo” por ser a parroquia onde vivía, no concello de Agolada.
Podes ler máis sobre el no seguinte enlace:



LENDA DO MES DE XULLO DE 2019

“San Cosme terra de meigas”.



Incorporamos este mes unha lenda do Concello de Melide. Trátase dunha serie de ditos, contos e historias recollidos no “Terra de Melide” por Vicente Risco e Amador Rodríguez, sobre as meigas desta comarca. Dicíase que a parroquia de San Cosme de Abeancos era terra de meigas, bruxas, exconxuradoras e menciñeiras, entre outras. Transcríbese o relato tal e como aparece recollido na publicación de 1933, conservando os xiros lingüísticos e as expresións coloquiais do momento. 
Podedes ler estes relatos de meigas no seguinte enlace da web Galicia Encantada:





LENDA DO MES DE XUÑO DE 2019

“San Marcos de San Romao”.

Imaxe do San Marcos de San Romao
Este mes de xuño incorporamos outra lenda do Concello de Santiso. Trátase dunha de tantas historias de Santos "viaxeiros" que non acougan no lugar a onde os levan e deciden ou ben retornar ó lugar onde estaban nun principio, ou ben á igrexa ou capela de onde foron apartados.

Podedes ler esta lenda no seguinte enlace da web Galicia Encantada pinchando aquí:
                                                           






LENDA DO MES DE MAIO DE 2019

“O salto do cabalo de Don Antonio Freire. Señor de Sobrán”.

         Foto extraída do blog: http://www.xoanarcodavella.com/
Iniciamos a sección da Lenda do mes deste ano 2019 cunha historia ambientada na "Terra de Abaixo". Unha lenda moi coñecida nos concellos de Santiso e Agolada, terras fértiles bañadas polo Ulla.

Nesta ocasión non comezamos incluíndo unha lenda de Melide, senón que nos desplazamos cara ó suroeste, ós nosos concellos veciños e irmáns, e na que se relata unha historia con certos tintes reais, cuxa magnificación, enaltecemento e esaxeración do acontecido acabaron por convertila nunha lenda . Con todo o relato ten un enorme interese documental, á par de descubrirnos un episodio histórico da comarca.

Pódese ler a lenda no seguinte enlace de Galicia Encantada:



LENDA DO MES DE DECEMBRO DE 2018

“A lenda da Capela de San Cidre”.


Situámonos neste mes de Nadal no veciño concello de Toques, para amosar unha nova lenda de carácter piadoso e devocional, concretamente na parroquia de San Paio de Paradela, no lugar do Couto de San Cidre, onde na actualidade hai una pequena ermida dedicada ó santo que lle da nome ó lugar e á aldea próxima.

Esta lenda, como moitas outras relacionadas con santos e ermidas, remítenos á aparición milagreira dunha imaxe do santo no lugar, o seu posterior traslado á igrexa parroquial e a “fuxida” da imaxe ó mesmo sitio onde apareceu. Esta “peregrinaxe” do santo, que sempre volta ó lugar onde foi atopada, so ten un xeito de ser resolta: ou ben construíndo unha capela no mesmo lugar, ou colocando a imaxe do santo na igrexa de xeito que poida observar dende alí o sitio onde foi descuberta, ou coma neste caso, facendo unha romaría e procesión co santo na data da súa festividade.

Este tipo de lendas relacionadas con imaxes “viaxeiras” de Santos ou da Virxe María, son moi frecuentes no noso país; na Terra de Melide temos máis exemplos como a de Santa María do Leboreiro, a da Nosa Señora dos Alimentos de Belmil, ambas atopadas xunto ás Fontes Santas, ou o San Marcos de San Romao.

Podes ler máis sobre esta lenda da Capela de San Cidre pinchando no seguinte enlace, que vos leva directamente á paxina web Galicia Encantada, onde poderedes ler tamén outras moitas lendas relacionadas coa Terra de Melide, entre elas as do Leboreiro e Belmil (a do San Marcos de San Romao aínda está pendente de editar).
https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=0&id=2486





LENDA DO MES DE NOVEMBRO DE 2018

“Lendario do Castro de San Román”.

Vista da Croa do  Castro de San Romao
(foto extraída do libro
"Santiso na Terra de Abeancos" de Xosé Manuel Broz).
Neste mes amosamos una lenda do Concello de Santiso. Trátase dunha lenda relacionada co Castro de San Román, mais en realidade son tres as lendas que se recolleron da man de Elena Salgado, veciña do Concello, aínda que Florentino López Cuevillas (prehistoriador e coautor do “Terra de Melide”, e que ten unha rúa dedicada en Melide), recolleu unha delas no capítulo de “Prehistoria” da senlleira publicación, xa no ano 1933, polo que estes “contos de vellos”, deberían seguir contándose nas casas, como lle ocorreu a nosa informante, para poder recompilalos, non perdelos e que sigan a formar parte da nosa memoria colectiva, xa que son parte fundamental do noso xeito de ser.

Son lendas que nos levan ó pasado mitolóxico dos Castros, ó que as xentes do lugar sempre asociaron con pobo mítico dos mouros, para darlle unha posible explicación a eses poboados fortificados e abandonados xa dende tempos que ninguén recorda.
Estas lendas, presentes e narradas de xeito prácticamente similar en todos os castros do país, contan episodios de vigas de ouro e alquitrán, de pitas que poñen ovos de ouro, de mouros que se deixan ver polos Castros,...
Estes contos forman parte do acervo cultural do noso pobo, é a nosa literatura oral, son as historias (con minúscula) contadas dende sempre nas casas. Son polo tanto, a mitoloxía propia do pobo galego.
Se queres coñecer estas lendas do Castro de San Román podes pinchar no seguinte enlace, que vos leva á páxina de Galicia Encantada, e de paso podedes pasear por ela nesta semana dedicada ó Patrimonio Cultural e Natural (o día venres 16 de novembro celébrase o seu Día Internacional) e descubrir moitos máis contos, lendas, historias, personaxes,... da nosa cultural oral inmaterial.
Podedes coñecer o lendario do Castro de San Romao pinchando no seguinte enlace:
https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=0&id=2712





LENDA DO MES DE OUTUBRO DE 2018 

"O Santuario da Nosa Señora de Rendal"



Igrexa de Rendal no ano 1990.
(Foto extraída da publicación
 "La Religiosidad popular en Galicia: el Municipio de Arzúa").


Hoxe incorporamos unha achega relacionada cun santuario milagreiro. 
Encádrase no veciño Concello de Arzúa, mais eclesiásticamente a parroquia de Rendal forma parte do Arciprestádego de Abeancos da Diócese de Lugo, por iso a incluímos nesta sección que recolle as tradicións e lendas da bisbarra, e porque ademais goza dunha grande devoción entre as xentes dos concellos da Terra de Melide e, como non, de toda a Comarca de Arzúa e demais territorios da contorna.
O pasado día 5 de outubro tivo lugar unha misa solemne na honra de San Froilán.
A este santuario advocado á Nosa Señora, acódese para curar moitos males, entre eles os dos dentes.
Se queres saber algo máis dos milagres de Rendal pincha no seguinte enlace:









LENDA DO MES DE SETEMBRO DE 2018

“O estraño suceso da pomba no Casco Vello de Melide”. 

Rúa das Ichoas no Casco Vell ode Melide

Incluímos este relato este mes por unha causa moi concreta. Trátase dunha historia que circulou por Melide nos anos 60, da que oímos falar dende nenos e que recollemos de fontes moi directas a nós. Como moitas outras lendas e contos que enviamos a Galicia Encantada dende fai xa catro anos, quixemos que esta formase parte desa marabillosa e completa web que recolle o imaxinario popular galego, para que non se perdera e coma xeito de homenaxe a eses vellos contos e ós seus transmisores. Este relato, ó igual que moitos outros que tamén recollemos e enviamos a Galicia Encantada, os incluímos e incorporamos ós Roteiros polo Melide das Lendas, e os contamos nas ubicacións onde “máis ou menos” tiveron lugar, iniciativa que partiu do Museo da Terra de Melide e que estamos a desenvolver dende fai xa cinco anos.

O traballo de recompilación e documentación tanto de fontes históricas, como de pescudas antropolóxicas, é un traballo arduo á par de gratificante. O obxectivo principal á hora de publicalo é a súa divulgación para o achegamento ó público en xeral, para o seu coñecemento e desfrute. Posuír datos e dalos a coñecer é a labor fundamental de calquera investigador, pero cando se fai un uso indebido ou sen citar a fonte de procedencia, abusando do traballo doutros, ou mesmo utilizándoos en propio beneficio, parécenos unha práctica pouco ortodoxa á par de oportunista.

Se queres saber máis sobre o “estraño suceso da pomba no Casco Vello de Melide”, pincha
no seguinte enlace: https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=1&id=2492

Tamén estades convidados a participar nun dos nosos Roteiros polo Melide das Lendas, coa finalidade de afondar nesta e noutras historias, en breve anunciaremos as datas.



LENDA DO MES DE AGOSTO DO 2018.

" A Vaca Juanita"

A Vaca Juanita
Nesta ocasión en vez de relatar unha lenda tradicional da Terra de Melide optouse por rememorar á "Vaca Juanita" un animal que por si mesmo se convertiu nunha lenda viva, xa non só nesta comarca, senón en boa parte da xeografía galega e tamén en moitas vilas e cidades do Estado, nas que se ía exhibindo polas feiras e durante os festexos. Con este relato queremos lembrar á vaca de máis sona que naceu na Terra de Melide, ó longo de todos os tempos.
Podes saber máis sobre a Vaca Juanita pinchando no seguinte enlace:https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=6&id=2498


LENDA DO MES DE XULLO 2018

"A Pena Ferrada"

A Pena Ferrada
Estamos no mes de Santiago, por iso queremos compartir a lenda da Pena Ferrada, que se atopa situada no vello trazado do Camiño Primitivo entre as aldeas de Vilouriz e Vilamor. 
Esta lenda está directamente relacionada coa tradición xacobea.
A pesar de que nesta comarca existen numerosas lendas e que por ela discorren dous itinerarios do Camiño de Santiago, non temos máis que esta historia relacionada coa peregrinaxe a Compostela.

Pero se alguén coñece algunha historia máis relacionada con esta pena, coa tradición xacobea nas nosas terras, ou calquera outra lenda pode enviárnola ou ben remitila directamente a Galicia Encantada, para que forme parte do patrimonio inmaterial galego e non se perda no esquecemento.
Podedes ler a lenda da "Pena Ferrada" pinchando no seguinte enlace de Galicia Encantada https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=32&id=2458

Detalle dos podomorfos na Pena Ferrada

Detalle da cazoleta.











LENDA DO MES DE MAIO DE 2018

"A Fonte de Santa María do Leboreiro".

Igrexa de Santa María do Leboreiro (Melide), 
onde se pode ver labrada no tímpano a imaxe da Virxe.

Comezamos unha nova temporada desta sección, e o facemos presentando a "Fonte de Santa María do Leboreiro". 

Nesta ocasión non se trata dunha fonte con propiedades curativas ou terapéuticas, como sucede con outras fontes xa publicadas como a de San Ramón en Grobas ou a de Belmil no Concello de Santiso, senón que ista é escenario dunha milagre que deu orixe ó tímpano da igrexa do Leboreiro. É por tanto, unha lenda relacionada con imaxes de santos ou da Virxe de natureza "viaxeira" ou "peregrina". Imaxes que aparecen nas fontes ou en determinados enclaves de devoción, e son trasladadas a unha igrexa próxima, provocando que a imaxe retorne logo ó lugar no que apareceu. E para conseguir que fique definitivamente na igrexa hai que realizar unha serie de actos, como neste caso esculpir a imaxe no tímpano da igrexa.

Na comarca existen máis casos como este, como sucede co San Cidre de Paradela en Toques, ou o San Martiño de San Román en Santiso.

Se queres ler esta lenda podes facelo pinchando no seguinte enlace da páxina web GaliciaEncantada.

https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=0&id=2464



LENDA DO MES DE DECEMBRO DE 2017

"A Fonte de San Ramón de Grobas"

Fonte de San Ramón de Grobas (Concello de Melide)

Hoxe imos amosar outra das fontes milagreiras da Terra de Melide. Anteriormente xa publicamos relatos referidos á Fonte de Santa Columba das Pías (Sobrado dos Monxes), a Fonte Santa de Belmil ( Santiso), e a Fonte Santa de Piñor (Melide) .
Nesta ocasión botamos man dunha fonte "milagreira" situada na parroquia de Grobas (Concello de Melide). Con esta nova fonte xa son catro as fontes con propiedades máxico-terapeúticas amosadas, mais compre sinalar que aínda existen máis na nosa comarca, e delas xa se irá dando conta noutras achegas.
Para coñecer as virtudes desta Fonte de San Ramón de Grobas só hai que pinchar nos seguintes enlaces das webs Galicia Encantada e de Abeancos.gal.

https://www.abeancos.gal/…/fonte-de-san-ram%C3%B3n-de-grobas



LENDA DO MES DE NOVEMBRO DE 2017

"A Fonte Santa de Piñor"

Nesta ocasión imos falar das Fontes Santas, milagreiras ou con propiedades máxico-medicinais. En Galicia a auga brota case en cada recuncho, e case cada un destes mananciais ou fontes teñen unha serie de propiedades curativas, tanto para o corpo como para a alma.Son moitas as augas que polos seus contidos en minerais son boas para determinadas doenzas da pel, do aparato dixestivo,... pero hai outras que curan outro tipo de males ou procuran paliar outro tipo de dores como as augas que axudan nos partos ou contra as tronadas. Isto lévanos ó rico e plural imaxinario popular do noso país, xa que cando as augas non teñen propiedades medicinais ou terapéuticas, lles atribuímos outro tipo de "propiedades", que poden axudar incluso a mitigar unha praga de vermes (como a da Fonte Santa dos Ánxeles), e en case todas elas hai que seguir unha serie de rituais á hora de inxerir as augas, para que estas proporcionen o desexado beneficio. Incluso se lles soe asociar cos sempre tan recurrentes mouros (argalleiros que levan a culpa de case todo). Máis noutras ocasións as fontes son Santas porque nelas apareceu unha imaxe da Virxe que obra milagres (como na Fonte Santa de Belmil coa "Virxe dos Alimentos"). Neste caso trátase dunha forma de sacralizar un ritual pagán asociado ó culto ancestral ás augas.

Na Terra de Melide existen varias Fontes Santas, cada unha coas súas propiedades específicas: A Fonte Santa de Belmil (Santiso); A Fonte de San Ramón de Grobas (Melide); A Fonte Santa dos Ánxeles (Melide); A Fonte das Pías (Sobrado dos Monxes); ou a Fonte Santa de Piñor (entre Melide e Santiso). Esta fonte de Piñor, ademais de contar con augas sulfurosas que son boas para o aparato dixestivo, ten asociada unha lenda de cabalos máxicos que saen ó galope do seu interior (lenda moi arraigada no folclore popular galego), ademais de contar cun peculiar ritual para inxerir as augas e que estas procuren o desexado beneficio.
Podes ler algo máis desta Fonte no seguinte enlace da web GaliciaEncantada.
Tamén podes les sobre outras Fontes Santas da nosa terra na mesma web.



LENDA DO MES DE OUTUBRO DE 2017

"Os mouros na Terra de Melide" (2ª parte).

Debuxo a plumilla da Ponte de Furelos de Xosé Manuel Broz Rei.

Como xa adiantabamos o mes pasado, nesta ocasión tamén imos falar do pobo mítico dos mouros e da súa omnipresencia no folclore e na tradición oral da Terra de Melide.
Neste relato seguimos a falar do seu carácter argalleiro e da súa teima construtiva, xa que a eles se lles atribúe na cultura popular galega a realización de canto monumento antigo hai no país. 
No texto incorpórase unha lenda recollida na páxina web
www.rios-galegos.com, e que nos pareceu moi ilustrativa desa faceta enxeñeira, á par de bulreira dese pobo imaxinario. Para non desvirtuar o contido do texto orixinal transcríbese, literal e integramente, citando á fonte de procedencia (como sempre se debe facer cando se reproducen textos alleos).
Nesas liñas reflíctese como se lles atribuíu no imaxinario popular mesmo a fábrica da Ponte Medieval de Furelos (datada no Século XII).
Podes ler esta lenda no seguinte enlace da páxina web GaliciaEncantada.



LENDA DO MES DE SETEMBRO DE 2017

"Os mouros na Terra de Melide (1ª parte). A cheminea  dos mouros do Rechinol".


Con este relato preténdense dous obxectivos, por un lado dar a coñecer un dos xacementos arqueolóxicos máis enigmáticos do Concello de Santiso e con seguridade tamén de toda a Terra de Melide. E por outra banda facer unha sentida homenaxe ó seu descubridor o doutor melidao Don Eduardo Álvarez Carballido (1843-1913), un deses persoeiros con maiúsculos da nosa historia recente. Precisamente o triste pasamento de Xosé Domingos Fuciños "Mingos", acontecido hai tan só dous días, lémbranos a necesidade e a obriga de evitar, entre todos, que a desmemoria difumine o legado que nos deixaron eses persoeiros fundamentais da nosa cultura, e se dilúa e caia no esquecemento e ostracismo.


Co relato do mes pasado pretendimos lembrar a Don Ricardo Sánchez Varela "Don Ricardo da Fábrica de Furelos", con este queremos facer o propio con Don Eduardo Álvarez Carballido, do mesmo xeito que se irá facendo cos distintos melidaos ilustres da cultura do noso pobo.
Podes ler a lenda da "Cheminea dos mouros" no seguinte enlace da páxina web Galicia Encantada.



LENDA DO MES DE AGOSTO DE 2017

"A casa enmeigada de Borraxeiros e a súa relación co sacerdote don Ricardo ‘da Fábrica".

Como xa anunciabamos o mes pasado, neste mes de agosto en vez dunha lenda imos falar dun acontecemento "paranormal" que tivo lugar no veciño Concello de Agolada, concretamente na parroquia de Borraxeiros. 


Neste fenómeno viuse implicado, como testemuña, o sacerdote melidao Don Ricardo Sánchez Varela, quen entre as súas múltiples facetas foi un avezado precursor da investigación de fenómenos atribuibles a "dimensións paralelas".

Tamén é de destacar o inxente traballo de investigación levado a cabo polo xornalista compostelán Jesús Blanco Rosas, xa que foi el quen buceando en diversas fontes das hemerotecas deu a coñecer aqueles estranos acontecementos.

Podes ler este artigo pinchando no seguinte enlace:


LENDA DO MES DE XULLO DE 2017

"A maldición da Fábrica de Puntas da Capela"

Ruínas do mosteiro de San Antolín de Toques.
Como xa anunciaramos o mes pasado imos contar unha lenda do Concello de Toques, por outra banda sobradamente coñecida, pero non por iso carente de singularidade.


Neste relato imos aportar diversas versións, aínda que bastante coincidentes entre elas. Incorporamos a versión recollida por Xosé Manuel Broz e publicada no libro da súa autoría "Santantoíño de Toques", outra versión documentada a finais da década dos 80 por Don Carlos Alonso del Real (profesor de Prehistoria da USC), e por último tamén unha entrada do blog Bocelo Calidade da autoría de Lucía Álvarez e Fátima Cardeiro.

Podes ler sobre esta lenda da fábrica de puntas, no seguinte enlace da web Galicia Encantada.






LENDA DO MES DE XUÑO DE 2017

"O santuario milagreiro de Santa Columba das Pías".


O pasado domingo 4 de xuño tivo lugar a romaría do Santuario das Pías, que se celebra todos os anos coincidindo coa festividade do Pentecostés. Por ese motivo decidímonos a incorporar este texto, en vez da lenda do Concello de Toques que tiñamos anunciada, para o vindeiro mes.



Queremos facer fincapé, neste texto de elaboración propia, no compoñente máxico e milagreiro que envolve ó santuario das Pías, de tanta devoción e tan renomeado na Terra de Melide e en xeral nos concellos da Galicia interior.

Podes ler sobre As Pías e as súas propiedades "máxicas" no seguinte enlace da web Galicia Encantada:





LENDA DO MES DE MAIO DE 2017

"Os pasadizos da vila de Melide" 


Esta lenda xa foi incorporada, ó igual que as cinco anteriores, á prestixiosa web Galicia Encantada, a máis completa enciclopedia virtual do imaxinario popular galego e da tradición oral, coordinada e promovida por un dos maiores especialistas no tema, o escritor Antonio Reigosa, que ten a xentileza de ir incorporando lendas da nosa comarca facilitadas por nós. e onde tamén se poden consultar un sinfín de relatos asociados ó rico patrimonio inmaterial galego.

É un orgullo poder colaborar nun proxecto dixital tan bo e xeneroso.

Nesta lenda poderedes saber algo máis sobre os pasadizos soterrados que parecen ter vida grazas precisamente a esa tradición oral, que non debe perderse: Os do Castelo de Melide, e o do Calexón da Churrera.



LENDA DO MES DE DECEMBRO DE 2016

"A Fonte Santa de Belmil (Santiso)"


Nesta ocasión achegamos unha lenda recollida no Terra de Melide (por Vicente Risco e Amador Rodríguez), que da conta das propiedades milagreiras desta Fonte Santa.
Nesta achega podemos ler testemuñas dos veciños de Belmil recollidas por xosé Manuel Broz no libro "Santiso na Terra de Abeancos", e tamén a transcrición que fai Natalia R.C. para a revista "Intres" do IES de Melide da lenda orixinal publicada no "Terra de Melide" e que aparece en pdf. 

A Lenda da Fonte Santa de Belmil leva aparellado un milagre.
Trátase da aparición da Nosa Señora dos Alimentos, favorecedora das propiedades da auga. Como sucede en moitos outros casos de Fontes con propiedades ou de Ermidas Santas, soe aparecer nelas ou nas proximidades, unha imaxe da Virxe ou dun Santo que favorece os milagres e que lle aporta propiedades curativas as augas (non imos afondar aquí no tema, pero esto provén da relación entre o home e a natureza, anterior o cristianismo; rituais ancestrais que unían ó home co medio e que logo se cristianizaron). Estas imaxes soen ser "viaxeiras" e sucede que despois de ser atopadas e levadas á igrexa parroquial, fuxen de novo ata o lugar onde foron descubertas. Na igrexa parroquial de San Pedro de Belmil podemos ver a Nosa Señora dos Alimentos, unha talla do século XIX que conserva a súa policromía orixinal. Trátase dunha imaxe da Virxe que se apareceu na Fonte Santa de Belmil, favorecedora das propiedades da auga da fonte.














LENDA DO MES DE NOVEMBRO 2016

"A Santa Compaña en Melide"

Co gallo das festividade de Santos e Defuntos, pareceunos axeitado publicar este relato, que en realidade non se trata dunha lenda tradicional, senón dun acontecemento que tivo lugar hai unhas décadas, que foi real e ten como protagonista á SANTA COMPAÑA EN MELIDE (pero pregamos que non se fagan xuizos antes de lelo, posto que o desenlace é imprevisible).
Podes ler esta historia na web Galicia Encantada

Alí podes ler máis historias da Compaña, tamén coñecida como Estantiga, Hoste, Estadea, Procesión das ánimas....
Esta historia contóunola un veciño de Melide e pareceunos moi curiosa, polo que decidimos redactala e compartila con todos vos.
É unha mágoa que se perda un folclore tan arraigado e rico como o que atopamos na tradición popular galega, por culpa de fenómenos importados, alleos á nosa cultura, como é o Halloween reconvertido en Samaín.



LENDA DO MES DE OUTUBRO 2016

"O Escribán da Casa de Atá.... e agora, unha de pantasmas."


Trátase dunha das máis fermosas lendas da Terra de Melide que ten como protagonista á pantasma do Escribán da Casa de Atá (Toques).
Esta lenda xa foi recollida por Carmelo Lisón Tolosana en "Antropología cultural de Galicia", pero poderedes ler a versión novelada da autoría de Xosé Manuel Broz Rei, recollida no seu libro Santantoíño de Toques, incorporada á web Galicia Encantada do recompilador da tradición oral galega, Antonio Reigosa.

Pincha no enlace para poder coñecela, vaivos gustar.



LENDA DO MES DE SETEMBRO 2016

"A Lenda do cabaleiro Santo Lanzatrote de la Tour"


Iniciamos a sección de lendas do mes. Irán aparecendo lendas da Terra de Melide, todas elas xa remitidas por nós á maior Enciclopedia Virtual do Imaxinario Galego: "Galicia Encantada". Un fabuloso proxecto coordinado por Antonio Reigosa, o maior especialista no tema, sendo ademais un excelente escritor.

Comezamos coa lenda do Cabaleiro Santo Lanzarote de La Tour, un nobre pertencente a Casa de Boullión de Francia, que peregrinou a Santiago de Compostela co seu séquito, aproximadamente entre os séculos XVII e XVIII, falecendo no Hospital de peregrinos de Sancti Spiritus, hoxe Museo da Terra de Melide. Esta lenda foi recopilada por Don Antonio Felpeto García (historiador da Comarca Eumesa).

Podes ler algo máis sobre a súa historia no seguinte enlace.